บทคัดย่อ (THAI) :
การศึกษาวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาและเปรียบเทียบแนวคิด ทฤษฎี และมาตรการ ทางกฎหมายที่เกี่ยวกับการจัดสวัสดิการและสิ่งอำนวยความสะดวกให้แก่ผู้สูงอายุระหว่างประเทศสวีเดนและประเทศไทย 2. เพื่อวิเคราะห์ความแตกต่างเชิงโครงสร้าง ปัญหา อุปสรรค และข้อจำกัดทางกฎหมายในการจัดสวัสดิการและสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับผู้สูงอายุของทั้งสองประเทศ 3. เพื่อสังเคราะห์และเสนอข้อเสนอแนะเชิงนโยบายและมาตรการทางกฎหมายสำหรับการพัฒนาระบบสวัสดิการและสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับผู้สูงอายุของประเทศไทยให้มีความครอบคลุมและยั่งยืน การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยบูรณาการการวิจัยเชิงเอกสารร่วมกับการสัมภาษณ์เชิงลึกจากกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง จำนวน 12 ราย แบ่งเป็น 4 กลุ่ม ประกอบด้วย ผู้สูงอายุชาวไทยที่เสียภาษีและรับสวัสดิการจากประเทศไทย (5 ราย) ผู้สูงอายุชาวไทยที่รับสวัสดิการจากประเทศสวีเดน (5 ราย) เจ้าหน้าที่ศูนย์พัฒนาการจัดสวัสดิการสังคมผู้สูงอายุ (1 ราย) และเจ้าหน้าที่ฝ่ายกงสุล สถานเอกอัครราชทูตสวีเดนประจำประเทศไทย (1 ราย) ผลการศึกษาพบว่า ประเทศสวีเดนมีโครงสร้างสวัสดิการที่ให้ความสำคัญกับหลักความเป็นสากลควบคู่กับการปกครองตนเองของท้องถิ่น โดยเทศบาลและภูมิภาคมีอำนาจด้านจัดเก็บภาษีท้องถิ่นเพื่อเป็นแหล่งรายได้สำคัญในการจัดบริการสาธารณะ อัตราภาษีท้องถิ่นรวมสำหรับปี 2022 อยู่ระหว่างร้อยละ 28.98–35.15 โดยมีค่าเฉลี่ยร้อยละ 32.24 ทั้งนี้ อัตราดังกล่าวเป็นอัตรารวมของภาษีเทศบาลและภาษีภูมิภาค (Statistics Sweden, 2021) นอกจากนี้ ระบบบำนาญบางประเภทสามารถจ่ายต่อให้ผู้รับที่พำนักอยู่ต่างประเทศได้ แต่สิทธิประโยชน์แต่ละประเภทมีเงื่อนไขแตกต่างกัน (Pensionsmyndigheten, 2026) ในขณะที่ประเทศไทยยังมีลักษณะการจัดสวัสดิการที่ผสมผสานระหว่าง การคุ้มครองทางสังคม การสงเคราะห์ และการพึ่งพาครอบครัวและชุมชน เบี้ยยังชีพผู้สูงอายุในอัตรา 600–1,000 บาทต่อเดือนต่ำกว่าเส้นความยากจนที่รายงานในปี 2565 ซึ่งอยู่ที่ประมาณ 2,997 บาทต่อคนต่อเดือน (สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, 2566) และกรมกิจการผู้สูงอายุมีศูนย์พัฒนาการจัดสวัสดิการสังคมผู้สูงอายุ 12 แห่งตามข้อมูลที่ใช้ในการศึกษา ซึ่งสะท้อนข้อจำกัดด้านจำนวนและความครอบคลุมของบริการสวัสดิการในรูปแบบสถานสงเคราะห์ของภาครัฐ ข้อเสนอแนะระบุว่า ประเทศไทยควรเร่งแก้ไขพระราชบัญญัติผู้สูงอายุ พ.ศ. 2546 ปรับเบี้ยยังชีพให้สอดคล้องกับเส้นความยากจน กระจายอำนาจทางการคลังสู่ท้องถิ่น ขยายสถานบริบาลภาครัฐให้ครอบคลุมระดับชุมชน และพัฒนาระบบบำนาญแห่งชาติให้มีความยั่งยืน
คำสำคัญ: สวัสดิการผู้สูงอายุ, มาตรการทางกฎหมาย, รัฐสวัสดิการ, สิทธิถ้วนหน้า, สังคมผู้สูงอายุ
Abstract :
This research aims to: 1) study and compare the fundamental concepts and legal measures regarding the provision of welfare and facilities for the elderly between Sweden and Thailand; 2) analyze the structural differences; and 3) synthesize and propose policy recommendations and legal measures to improve Thailand's welfare system. This study employs a qualitative research methodology, integrating documentary research with in-depth interviews. A purposive sampling method was utilized to select 12 key informants across four groups, consisting of Thai elderly individuals receiving welfare in Thailand, Thai elderly individuals receiving welfare in Sweden, a government official from the Social Welfare Development Center for Older Persons, and a consular officer from the Embassy of Sweden in Thailand.
The findings reveal that Sweden's welfare structure is strongly influenced by the principle of universalism. Through a decentralized system, municipalities and regions have taxation powers at the local level. In 2022, the combined local tax rate ranged from 28.98% to 35.15%, with an average of 32.24%. This rate consists of municipal and regional taxes (Statistics Sweden, 2021) to provide long-term care services and a public pension system in which certain pension benefits can continue to be paid to recipients residing abroad, subject to the conditions applicable to each type of benefit (Pensionsmyndigheten, 2026). In contrast, Thailand's welfare system retains characteristics of a welfare model that combines social protection, assistance, and reliance on the family institution and community support. The country faces critical limitations, including a subsistence allowance (600-1,000 THB) below the national poverty line, limitations in the coverage and capacity of state-supported elderly welfare facilities, including the limited number of state-operated Social Welfare Development Centers for Older Persons, with 12 centers identified in the data used in this study, and local governments lacking direct income tax collection authority. Recommendations indicate that Thailand should urgently amend the Older Persons Act B.E. 2546 (2003) to align the subsistence allowance with the poverty line, promote fiscal decentralization to local governments, expand state-run care facilities at the community level, and develop a sustainable national pension system.
Keywords: Elderly welfare, Legal measures, Welfare state, Universalism, Aging society